دشواری‌های انتقاد از خود

17 Feb

باید قبول کنیم که ما ملت مغروری هستیم. این غرور اگر چه می‌تواند مثبت باشد اما در نزد ما به شکلی منفی تجلی پیدا می‌کند. یکی از عوارض غرور٬ نشنیدن انتقاد و دور ماندن از انتقاد از خود است. لازمه‌ی انتقاد از خود پذیرفتن ضعف در خود ماست. غرور بی‌جا اما مانع از دیدن و پذیرفتن ضعف‌های ما می‌شود. ما در طول سال ها٬ بارها نظر خود را و حتی خط فکری و سیاسی مان را تغییر می‌دهیم اما هرگز به آن چه قبلا بوده‌ایم یا کرده‌ایم با دید انتقادی نمی‌نگریم و مانع انتقاد دیگران نیز می‌شویم. اغلب ما به گذشته‌ای که دیگر به آن باور نداریم افتخار می‌کنیم حال آن که امروز عکس آن گذشته عمل می‌کنیم. برای رسیدن به مرحله ی انتقاد از خود باید ابتدا ترس از نگاه دیگران را از خود دور کنیم. برای ما همیشه نگاه دیگران و آن چه می‌گویند اهمیت بسیار دارد. این که دیگران از گفته‌های ما سوء استفاده کنند ما را دچار ترس و وهم می‌کند. ویروس ترس را می‌توان با باور داشتن به خود و طبیعی دانستن تغییر سرکوب کرد.

مزایای انتقاد از خود اما بسیار است. اولین مزیت آن شاید پیدا کردن اعتماد به نفس است. کسی که از خود بی پروا انتقاد می‌کند می‌تواند دیدگاه های امروزش را آزادانه و بدون نگرانی از سوال و جواب های مکرر بیان کند. کسانی که نمی‌توانند از خود انتقاد کنند معمولا در لابیرنت ر پیچ و خم گذشته٬ خود را گم می‌کنند و سکوت در مورد گذشته را به گفتگو و بازشکافی آن ترجیح می‌دهند.
 
تغییر تدریجی و طبیعی٬ طبع هر انسانی ست. انسانی که تغییر نکند٬ سنگ است٬ انسان نیست. تغییر به خودی خود عیب نیست و عیبی اگر هست تغییر در جهت منفی ست. این که حرف مرد یکی ست از ابلهانه‌ترین سخنانی ست که باعث تحجر انسان و لجبازی با خود و دیگران می‌شود. اصول انسانی و پایه های انسانیت شاید تغییر ناپذیر به نظر آیند اما راه رسیدن به آن‌ها می‌تواند گوناگون باشد. برخی راه‌ها شاید به بن بست و حتی دره‌های مخوف ختم شود اما اگر بازگشت و جست و جوی راه درست به موقع باشد نه تنها عیب نیست بل که حسن نیز هست چرا که بیان تجربیات به دست آمده در کوره‌راه‌ها مانع از پیمودن آن توسط افراد بی‌تجربه می‌شود. لازمه‌ی انتقال تجارب تلخ همان انتقاد از خود است.
 
آیا می‌توان مقاومت درونی در مقابل انتقاد از خود را در هم شکست؟ به گمان من آری! می‌توان! این کار کار آسانی نیست ولی شدنی است. اگر ضررهای آن چه که در گذشته کرده‌ایم را با منافع انتقاد از خود مقایسه کنیم قطعا سود زیادی نصیب ما و دیگران خواهد شد.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: